Kayıp ve yas üzerine

Kayıp ve yas üzerine
Okunuyor Kayıp ve yas üzerine

126638 1884840349

126638 1884840349

Mevtten niçin kaçar ki insan? Yok olmak korkusu olmalı sebebi değilmi! Halbuki mevt hayatın sonu değil, sonucudur. Ayrıyeten hayatla vefatın yolları hiç kesişmez. Zira Lucretius’un dediği üzere; “De rerum natura”; yani “ben varken o yoktur, o geldiğinde ben olmayacağım.” Herkes bilir Cahit Sıtkı Tarancı’nın şu dizelerini;

“Ayva sarı nar kırmızı sonbahar!
Her yıl biraz daha benimsediğim.
Ne dönüp duruyor havada kuşlar?
Nerden çıktı bu cenaze? Ölen kim?
Bu kaçıncı bahçe gördüm tarumar?

N’eylersin vefat herkesin başında.
Uyudun uyanmadın olacak.
Kimbilir nerde, nasıl, kaç yaşında?
Bir namazlık saltanatın olacak.
Taht misali o musalla taşında.”

Bütün satırlarda hissettirmiş şair, mevtle geldiği düşünülen yokluğun hüzünlü yüzünü. Ömürde her şeyi değerli yapan bir sonu olması değil midir? En hoş aşkların, en hoş akşamların ve en hoş anların bir sonu vardır. Vücudun sonu ölümdür ve vefat geride kalanlarda derin bir acı yaratır. Bu acıya verilen reaksiyon yas olarak tanımlanır. Yas kayba dair verilen duygusal bir karşılıktır ve doğal bir yansıdır. Kayıplar sadece mevti içermez. İnsanın doğumu bile bir kayıpla başlar aslında. Sıcacık anne karnını, plasentayı bırakıp bilmediği, kendini korunmasız ve yabancı hissettiği dünyaya doğmakla başlar birinci kaybı insanın. Aileden birinci ayrılış, yaşadığı kentten öbür bir kente birinci gidiş, evlenmek, boşanmak, âşık olduğun bireyden ayrılmak; hepsi bir kayıptır. Gerisi öteki omurlara kapı aralasa da yaşanırken acı verirler; tıpkı bebeğin doğumu üzere.

İnsanın ömür serüvenindeki en acı kayıplardan biridir mevt. Bu nedenle kolay olmaz kabullenme sürecine ulaşmak. Kaybedilen bireyle bağın yakınlığına nazaran yasın tamamlanma mühleti de değişir. Tıpkı konutu paylaşan ve ortalarında güçlü bir sevgi bağı olan bağlantılardaki kayıpların yas müddeti üç aydan altı aya kadar değişebilse de bir yıla kadar sürmesi olağan kabul edilmektedir. Bu mühletin sonunda artık yas tutan bireyde bir kabulleniş hissetmesi beklenir. Kabullenme evresi bir kaybın akabinde tutulan yasın son evresidir ve bu evrede yas tutan kişinin kaybedilen kişiyi artık rahatsızlık duymadan hatırlaması beklenir.

Bilim insanları yas sürecindeki kişinin yaşadığı birinci cihanın inkâr evresini olduğunu söz ederler. “Hayır, hayır bu benim başıma gelmiş olamaz”, “inanmıyorum, mümkün değil”üzere yansıların verildiği şok evresidir bu. Bu evrede geçen müddetin uzaması ruhsal bir hasara, benlik bütünlüğünün bozulmasına yol açar. Bu devrin fazla uzaması sağlıklı yas sürecinin patolojik yasa dönüşmesine sebep olur ki kimi hadiselerde inkarın yıllarca sürdüğü görülmüştür. Bu üzere durumlarda kişinin hayati bütün kararlarını ve hayatını olumsuz etkilediği söylenebilir. Yasın ikinci evresi ise “Neden bu olay benim başıma geldi”üzere tekrarların olduğu, lakin içten içe gerçeğin kabul edilmeye başlandığı öfke evredir. Bu evrede kişi öfkeyle birlikte kendini suçlama, pişmanlık üzere hisleri çok ağır yaşar. Akabinde gelen evre ise pazarlık evresidir. Bilhassa ebeveynini kaybeden çocuklardan duyulan, “söz, annem geri gelsin onu bir daha hiç üzmeyeceğim”tabiri bu evreyi tanımlamak için kâfi bir örnektir. Lakin ne kadar pazarlık yapılsa da giden gelmeyecektir. Yas tutana kalan ise sonraki evre olan depresyondur. Bu evre acının gerçek manada yaşandığı, “O öldü ve artık geri gelmeyecek”gerçeği ile yüzleştiği, bu gerçeğin kabullenişiyle içe kapanma, yalnızlaşma ve derin hüzün üzere hislerin yaşandığı bir süreçtir. Bu sürecin akabinde kişinin geldiği nokta kabullenme evresidir. Gidenin yasını tutmuş kişi artık onun hakkında konuşulmasından rahatsızlık duymaz, onu vakit zaman anar ve onun için kalıcı bir şeyler yapma uğraşı gösterebilir.

Geride iz bırakmış insanların hayatlarına bakıldığında kıymetli kayıplar yaşadıkları görülür. O kayıpların akabinde tutulan yaslardan, dönüşerek çıktıklarının göstergesidir bu izler. Tamda burada Kübler Ross’un bir kelamına kulak vermek ne kadar isabetli olur: “Tanıdığım en hoşu beşerler yenilgiyi, acıyı, çabayı ve kaybı yaşamış olan ve tabanlardan çıkış yolunu kendileri bulmuş insanlardır. Bu bireyler, yaşama karşı geliştirdikleri kendilerine has takdir direniş hassaslık ve anlayışla, şefkat, nezaket, bilgelik ve derin sevgiden kaynaklanan bir ilgi ve sorumlulukla doludur. HOŞ BEŞERLER ÖYLECE ORTAYA ÇIKMAZLAR; ONLAR OLUŞURLAR.”

Yapılan Yorumlar
Bir Yorum Yapın

deneme bonusu veren siteler deneme bonusu veren siteler biricerik.com takipciodasi.com Dostca.net Mevsim.org sohbet Sohbet